Mersin’in Mezitli ilçesi, Mezitli Mahallesi’nde gerçekleştirilen villa inşaatı sırasında tarihi kalıntılar ortaya çıktı. 2002 yılında yola yönelik yapılan çalışmalarda, arkeolojik eserler bulunduğu tespit edildi. Durum, Mersin Müze Müdürlüğü’ne bildirildi ve bölgedeki kazı çalışmalarına başlanıldı. Bu kazılar sonucunda Roma dönemine ait lahitler keşfedildi.
İnşaat izni alınmıştı! İddialara göre, kazı bloğuna komşu olan ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak sınıflandırılan yaklaşık 2,5 dönümlük parsel, 2013 yılında bir iş insanı tarafından satın alındı. İş insanı, 2020 yılında burada dört adet villa inşa etmek için belediyeye ruhsat başvurusunda bulundu. Belediyenin bu talebi üzerine, Mersin Müze Müdürlüğü’nden görüş alındı. Müze Müdürlüğü, bölgedeki 13 ayrı sondaj çalışması gerçekleştirdi. 23 gün süren bu kazılarda, yoğun korozyona uğramış 3 bronz sikke ile birlikte, 1 ve 9 numaralı sondaj çukurlarında taşınabilir kültür varlıkları bulundu. Ancak diğer sondaj alanlarında herhangi bir kültür varlığına rastlanmadı. Bu bulgular doğrultusunda müze müdürlüğü, inşaat çalışmaları sırasında herhangi bir kalıntı bulunması durumunda müdürlüğe bilgi verilmesi koşuluyla inşaatın devam edebileceğini belirten bir rapor hazırladı.
Kurtarma kazıları başlatıldı! Mersin Müze Müdürü S.C.B.’nin izinli olduğu dönemde, müdür vekili yol açma çalışmaları sırasında bulunan lahitlerde eksiklikler olduğunu fark ederek harekete geçti. Kültür ve Turizm Bakanlığı, lahitlerin bulunması için bir muhakkik gönderdi ve 2022 yılında bölgede kurtarma kazı çalışmaları başlatıldı.
Yeni lahitler bulundu! 2022 ve 2023 yıllarında yapılan kazılarda, yeni lahitlerin yanı sıra Geç Antik Çağ’a ait bir su kanalı da gün yüzüne çıkarıldı. Su kanalının, iş insanı tarafından satın alınan ve daha önce inşaat izni verilen parselde bulunması üzerine uzmanlar, kazıların bu alanda devam etmesini önerdi. Daha önce yapılan 13 sondaj çalışmasında “taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültür varlığına rastlanmadı” denmesine rağmen, bu 2,5 dönümlük alanda yeni kazılar başlatıldı. 2024 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında, 8 adet Roma mezarı, birçok envanterlik eser, Roma su kanalı ve mimari kalıntılar tespit edildi. Bu gelişme üzerine hazırlanan rapor, Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na iletildi. Kurul, 12 Aralık 2025 tarihinde, inşaat izninin geçerliliği süresince izinsiz inşaat yapılmaması yönünde karar aldı.
Koruma altına alındı! Yeni kurtarma kazıları sonuçları değerlendirildiğinde, Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu, 25 Şubat 2026’da daha önce inşaat izni verilen parselin 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmesine karar verdi. Bu karar ile birlikte, Soli Pompeipolis Antik Kenti sınırları içinde bulunan ve Roma Nekropolü olarak değerlendirilen yaklaşık 20 dönümlük arazi, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak koruma altına alındı. (DHA)