Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Haziran 2023’te “Türkiye’nin rasyonel bir zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır” diyerek başlattığı dezenflasyon programının üçüncü yılını geride bıraktı. Ekonomi yazarı Alaattin Aktaş, bu üç yıllık sürecin ekonomik sonuçlarını kaleme aldı. Aktaş’a göre, resmi enflasyon rakamlarında bir düşüş gözlemlense de, halkın üzerindeki zam yükü oldukça ağırlaştı.
Mehmet Şimşek görevi devraldığında yıllık enflasyon yüzde 40 seviyesindeyken, bu oran üç yılın sonunda yüzde 33’e geriledi. Ancak bu düşüş, fiyatların genel düzeyindeki artışın önüne geçemedi. TÜİK verilerine dayanan bir analize göre, bu üç yıl içinde fiyatlar genel düzeyinde tam yüzde 215 oranında bir artış yaşandı. Yani Haziran 2023’te 100 TL olan bir ürünün fiyatı, günümüzde 315 TL’ye çıkmış durumda.
Üç yıllık enflasyon performansına bakıldığında, ilk yılda enflasyon yüzde 75,45 olarak kaydedilirken, ikinci yılda bu oran yüzde 35,41’e düştü. Mevcut yıl itibarıyla ise son bir yıllık enflasyon yüzde 32,61 seviyesinde kaldı.
Temel ihtiyaç kalemlerindeki zamlar ise genel ortalamanın çok üzerinde gerçekleşti. Eğitim sektörü, son üç yılda yüzde 428’lik devasa bir artışla vatandaşları en çok zorlayan kalem oldu. Bunu yüzde 371 ile konut ve barınma harcamaları, yüzde 248 ile restoran ve konaklama giderleri takip etti.
Eğitim harcamaları arasında ise yükseköğretim ücretleri, tam yüzde 683 oranında artışla en fazla zam gören kalem olarak öne çıktı. Köprü ve otoyol geçiş ücretleri yüzde 556 artarken, gerçek kira bedellerindeki artış ise yüzde 524 olarak kaydedildi.
Alaattin Aktaş, Şimşek’in “rasyonel zemin” öncesi dönemle, yani Ekim 2021 ile Mayıs 2023 arasındaki faiz indirimlerinin uygulandığı dönemle, son üç yılı kıyasladı. Bu karşılaştırmada, ilk dönemdeki aylık ortalama enflasyon artışının yüzde 4,2, son üç yılın ortalamasının ise yüzde 3,2 olarak gerçekleştiğini belirtti. Son bir yıldaki aylık ortalama artış ise yüzde 2,38’e düşmüş durumda. Ancak Aktaş, bu oranın da tatmin edici olmadığını vurgulayarak, uygulanan dezenflasyon programının beklenen sonuçları vermediğinin altını çizdi.
